{"id":8018,"date":"2025-09-26T10:09:43","date_gmt":"2025-09-26T10:09:43","guid":{"rendered":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/?p=8018"},"modified":"2025-09-26T12:21:58","modified_gmt":"2025-09-26T12:21:58","slug":"women-in-local-politics","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/women-in-local-politics\/","title":{"rendered":"Grat\u00eb n\u00eb politik\u00ebn lokale: Z\u00ebrat q\u00eb nxisin ndryshimin"},"content":{"rendered":"<p>Vet\u00ebqeverisja vendore \u00ebsht\u00eb niveli m\u00eb i af\u00ebrt i pushtetit me popullin. Nuk matet me fjalime madh\u00ebshtore, por me ndryshime t\u00eb mir\u00ebfillta, t\u00eb prekshme &#8211; rrug\u00eb t\u00eb asfaltuara, kopshte t\u00eb reja, transport publik t\u00eb sigurt dhe t\u00eb besuesh\u00ebm, trotuare t\u00eb qasshme dhe hap\u00ebsira publike t\u00eb ndri\u00e7uara mir\u00eb. K\u00ebto jan\u00eb vendimet q\u00eb e form\u00ebsojn\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve dhe ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs n\u00eb komunitet.<\/p>\n<p>Por \u00e7far\u00eb thon\u00eb shifrat p\u00ebr pjes\u00ebmarrjen e grave n\u00eb politik\u00ebn lokale?<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse grat\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb mbi gjysm\u00ebn e popullat\u00ebs n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, pjes\u00ebmarrja e tyre n\u00eb jet\u00ebn publike dhe n\u00eb proceset e vendimmarrjes lokale \u00ebsht\u00eb ende larg barazis\u00eb. N\u00eb zgjedhjet lokale t\u00eb vitit 2021, vet\u00ebm 8% e kandidat\u00ebve p\u00ebr kryetar\u00eb komunash ishin gra. Vet\u00ebm dy gra u zgjodh\u00ebn kryetare komunash dhe grat\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb vet\u00ebm 36% t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb k\u00ebshillave lokale, duke r\u00ebn\u00eb n\u00ebn 25% n\u00eb disa rajone.<\/p>\n<p>K\u00ebto shifra pasqyrojn\u00eb pengesat e thella strukturore: stereotipet gjinore, diskriminimin, mend\u00ebsit\u00eb tradicionale dhe qasjet e kufizuara n\u00eb burime. Grat\u00eb shpesh p\u00ebrballen me barr\u00ebn e dyfisht\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsive familjare, mb\u00ebshtetjen e pamjaftueshme t\u00eb krer\u00ebve meshkuj t\u00eb partis\u00eb dhe dinamik\u00ebn brendapartiake, q\u00eb kufizojn\u00eb p\u00ebrparimin e tyre n\u00eb politik\u00eb. Megjithat\u00eb, mu n\u00eb ato hap\u00ebsira sfiduese, d\u00ebgjohen z\u00ebrat e guximsh\u00ebm t\u00eb grave t\u00eb cilat refuzojn\u00eb t\u00eb pranojn\u00eb <em>status kuon\u00eb<\/em> dhe\u00a0 luftojn\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebmarrje dhe ndikim t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Kur grat\u00eb udh\u00ebheqin, komunitetet p\u00ebrparojn\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Historit\u00eb e grave aktive n\u00eb politik\u00eb jan\u00eb d\u00ebshmi se ndryshimi i v\u00ebrtet\u00eb fillon n\u00eb nivelin lokal, aty ku politikat jan\u00eb m\u00eb t\u00eb lidhura me jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>Marta Gjorgjievska, k\u00ebshilltare n\u00eb Komun\u00ebn e Manastirit, prezantoi &#8220;Butonin e rasteve urgjente&#8221;, nj\u00eb sistem q\u00eb lejon nd\u00ebrhyrje t\u00eb shpejt\u00eb n\u00eb situata krize.<\/p>\n<p>&#8220;U ky\u00e7a n\u00eb politik\u00eb sepse besoj se vet\u00ebqeverisja lokale ka fuqin\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar drejtp\u00ebrdrejt jet\u00ebn e njer\u00ebzve. Doja t\u00eb isha pjes\u00eb e k\u00ebtij ndryshimi&#8221;, tha Marta.<\/p>\n<p>Fatlume Nuredini, k\u00ebshilltare n\u00eb Komun\u00ebn e Likov\u00ebs, mb\u00ebshteti dhe ndihmoi p\u00ebr sigurimin e ujit t\u00eb past\u00ebr dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin e infrastruktur\u00ebs n\u00eb zonat rurale, nd\u00ebrsa rezultatet konkrete rrjedhin fal\u00eb angazhimit t\u00eb saj t\u00eb fuqish\u00ebm p\u00ebr drejt\u00ebsi sociale dhe kushte t\u00eb barabarta p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKur \u200b\u200bpash\u00eb padrejt\u00ebsit\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme, ve\u00e7an\u00ebrisht munges\u00ebn e ujit, fshatrat e l\u00ebna pas dore dhe politikat selektive, e dija se duhej t\u00eb veproja. Angazhimi im vinte nga d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb \u00e7do qytetar, pavar\u00ebsisht nga p\u00ebrkat\u00ebsia etnike apo prejardhja shoq\u00ebrore, t\u00eb ket\u00eb qasje n\u00eb kushtet themelore t\u00eb jetes\u00ebs\u2019\u2019, tha Fatlumja.<\/p>\n<p>Historia e saj tregon se politika lokale mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb mjet i duhur p\u00ebr transformim, ve\u00e7an\u00ebrisht kur grat\u00eb inkurajohen t\u00eb udh\u00ebheqin dhe t\u00eb sfidojn\u00eb sistemet q\u00eb margjinalizojn\u00eb komunitetet.<\/p>\n<p>Teodora Radon\u00e7iq, k\u00ebshilltare n\u00eb Qytetin e Shkupit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb z\u00eb i fuqish\u00ebm p\u00ebr grat\u00eb e reja n\u00eb politik\u00eb. Ajo jo vet\u00ebm q\u00eb i inkurajon ato t\u00eb mos presin m\u00eb p\u00ebr lejen p\u00ebr pjes\u00ebmarrje, por edhe krijon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bp\u00ebr p\u00ebrfshirjen e tyre m\u00eb t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7do grua q\u00eb hyn n\u00eb politik\u00eb e hap nj\u00eb der\u00eb p\u00ebr dhjet\u00eb t\u00eb tjera. Mos pritni t\u2019ju ftojn\u00eb, luftoni p\u00ebr vendin tuaj n\u00eb tryez\u00eb. E n\u00ebse nuk ju japin, nd\u00ebrtoni vendin tuaj\u201d, deklaroi Teodora.<\/p>\n<p>Mesazhi i saj pasqyron nj\u00eb ide thelb\u00ebsore: kur grat\u00eb mbajn\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 30% t\u00eb pozicioneve vendimmarr\u00ebse, ndryshimi i v\u00ebrtet\u00eb b\u00ebhet i mundur. Lidershipi i grave nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm sukses personal, por hap rrug\u00ebn p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt dhe kontribuon p\u00ebr nj\u00eb politik\u00eb m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.<\/p>\n<p>Fortesa Sejdini, k\u00ebshilltare n\u00eb Komun\u00ebn e K\u00ebr\u00e7ov\u00ebs, mb\u00ebshteti financimin e nd\u00ebrtimit t\u00eb sistemit t\u00eb kanalizimit n\u00eb nj\u00eb fshat q\u00eb i mungonte infrastruktura bazike p\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra. Fal\u00eb p\u00ebrpjekjeve t\u00eb saj, komuna investoi 1 milion euro n\u00eb projekt.<\/p>\n<p>\u201cKy projekt d\u00ebshmon se me k\u00ebmb\u00ebngulje dhe me prioritete t\u00eb duhura, ne mund t\u00eb sjellim ndryshime t\u00eb v\u00ebrteta n\u00eb \u00e7do komun\u00eb\u201d, tha Fortesa.<\/p>\n<p>Historia e saj v\u00ebrteton r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e grave n\u00eb rolet vendimmarr\u00ebse, ku ngrihen \u00e7\u00ebshtjet kritike dhe shp\u00ebrndahen mjetet publike. Kur grat\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb kuptimplot\u00eb, ato shpesh mb\u00ebshtesin projekte gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse q\u00eb u sjellin dobi si grave ashtu edhe burrave, duke krijuar politika lokale m\u00eb t\u00eb drejta dhe m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjshme.<\/p>\n<p>Sanja Nestorovska Llazarova, k\u00ebshilltare n\u00eb Komun\u00ebn e Aerodromit, angazhohet p\u00ebr transparenc\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb veprimtarin\u00eb komunale, duke p\u00ebrfshir\u00eb transmetimet e drejtp\u00ebrdrejta t\u00eb seancave t\u00eb k\u00ebshillit.<\/p>\n<p>\u201cQeverisja vendore nuk duhet t\u00eb veproj\u00eb n\u00eb hije. Qytetar\u00ebt meritojn\u00eb t\u00eb din\u00eb se kush i ndjek rregullat dhe kush nuk i ndjek. Jam k\u00ebtu p\u00ebr t\u00eb siguruar se nuk ka agjenda t\u00eb fshehura\u201d, tha Sanja.<\/p>\n<p>Transparenca jo vet\u00ebm q\u00eb nd\u00ebrton besimin e publikut n\u00eb institucionet, por \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb kusht kryesor p\u00ebr rritjen e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb grave n\u00eb politik\u00eb. Proceset e hapura dhe t\u00eb p\u00ebrgjegjshme zvog\u00eblojn\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn p\u00ebr favorizim dhe diskriminim dhe nxisin nj\u00eb mjedis ku grat\u00eb mund t\u00eb marrin pjes\u00eb, t\u00eb udh\u00ebheqin dhe t\u00eb d\u00ebgjohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Burrat duhet t\u00eb jen\u00eb aleat\u00eb t\u00eb z\u00ebsh\u00ebm p\u00ebr barazin\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Jetmir Asani, kryetar i K\u00ebshillit t\u00eb Komun\u00ebs s\u00eb \u00c7airit, angazhohet p\u00ebr rritjen e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb grave t\u00eb reja n\u00eb k\u00ebshillat vendore dhe p\u00ebr mund\u00ebsi t\u00eb barabarta p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cPrania e grave t\u00eb reja n\u00eb k\u00ebshillat vendore \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr nd\u00ebrtimin e komuniteteve gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse. Ato sjellin energji t\u00eb fresk\u00ebta dhe ide t\u00eb reja\u201d, tha Jetmiri.<\/p>\n<p>Q\u00ebndrimi i tij pasqyron r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e burrave si aleat\u00eb n\u00eb luft\u00ebn p\u00ebr barazi gjinore. Mb\u00ebshtetja dhe angazhimi i meshkujve jan\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr rr\u00ebnimin e barrierave dhe nd\u00ebrtimin e mjediseve politike ku grat\u00eb dhe burrat kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb barabarta p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr. Kur p\u00ebrfshihen t\u00eb gjith\u00eb, institucionet b\u00ebhen m\u00eb t\u00eb drejta, m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjshme ndaj nevojave t\u00eb njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>Nenad Matevski, k\u00ebshilltar n\u00eb Komun\u00ebn e Qendr\u00ebs, thekson se p\u00ebrfshirja e grave n\u00eb t\u00eb gjitha aspektet e vendimmarrjes lokale, nga politika sociale deri te planifikimi urban, sjell vler\u00eb t\u00eb shtuar dhe rezultate m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.<\/p>\n<p>\u201cKur grat\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb vendimmarrje, prioritetet ndryshojn\u00eb. Por roli i tyre nuk duhet t\u00eb kufizohet vet\u00ebm n\u00eb fusha \u2018t\u00eb buta\u2019 si arsimi, sh\u00ebndet\u00ebsia ose kujdesi social. Grat\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebse t\u00eb barabarta edhe n\u00eb form\u00ebsimin e politikave ekonomike, infrastruktur\u00ebs dhe siguris\u00eb. Politika nuk mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb klub burrash\u201d, tha Nenadi, duke n\u00ebnvizuar faktin se vet\u00ebm me perspektiva t\u00eb larmishme gjinore n\u00eb t\u00eb gjitha fushat e politikave mund\u00ebsohet t\u00eb merren vendime t\u00eb drejta dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme q\u00eb pasqyrojn\u00eb nevojat e t\u00ebr\u00eb popullat\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>IFES \u2013 Pas \u00e7do gruaje t\u00eb fuqizuar q\u00ebndron nj\u00eb rrjet mb\u00ebshtet\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrmes Programit zviceran p\u00ebr mb\u00ebshtetje t\u00eb zgjedhjeve, q\u00eb zbatohet nga Fondacioni Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Sistemet Zgjedhore (IFES), qindra gra n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin kan\u00eb marr\u00eb trajnime p\u00ebr lidership, qasje n\u00eb mentorim, dukshm\u00ebri p\u00ebr pun\u00ebn e tyre, burime p\u00ebr angazhim n\u00eb komunitet dhe nxitje p\u00ebr t\u00eb kandiduar p\u00ebr funksione. Platforma jon\u00eb i dedikohet demokracis\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsimit dhe zgjedhjeve t\u00eb ndershme.<\/p>\n<p>Zgjedhjet lokale n\u00eb tetor 2025 ofrojn\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb hapur hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bp\u00ebr p\u00ebrfshirjen kuptimplote t\u00eb grave n\u00eb politik\u00eb, jo vet\u00ebm si kandidate, por edhe si krijuese t\u00eb politikave q\u00eb u p\u00ebrgjigjen nevojave reale t\u00eb komuniteteve, si t\u00eb grave ashtu edhe t\u00eb burrave.<\/p>\n<p>Grat\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pranishme aty ku merren vendimet, n\u00eb k\u00ebshillat, n\u00eb lidershipin ekzekutiv dhe n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb strukturave t\u00eb partis\u00eb. Por prania e tyre duhet t\u00eb jet\u00eb m\u00eb shum\u00eb sesa simbolike, duhet t\u00eb jet\u00eb ndikuese, e barabart\u00eb dhe substanciale.<\/p>\n<p>Partit\u00eb politike, si aktor\u00eb kryesor\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces, duhet ta njohin vler\u00ebn e z\u00ebrave politik\u00eb t\u00eb grave. Duhet t\u00eb krijojn\u00eb kushte p\u00ebr barazi t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb gjinore, jo vet\u00ebm p\u00ebr p\u00ebrmbushjen e kuotave, por p\u00ebr faktin se politikat gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse jan\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqishme, m\u00eb t\u00eb drejta dhe m\u00eb efektive.<\/p>\n<p>Tani \u00ebsht\u00eb koha t\u00eb inkurajojm\u00eb, mb\u00ebshtesim dhe motivojm\u00eb m\u00eb shum\u00eb gra q\u00eb t\u00eb kandidojn\u00eb, t\u00eb organizojn\u00eb dhe t\u00eb udh\u00ebheqin. Sepse politika lokale \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mjet p\u00ebr ndryshim, por vet\u00ebm n\u00ebse ka vend p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cGrat\u00eb nuk jan\u00eb vet\u00ebm numra p\u00ebr plot\u00ebsimin e kuotave, ato jan\u00eb bart\u00ebse idesh, vizionesh dhe transformimesh. Zgjedhjet lokale jan\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi q\u00eb shum\u00eb gra t\u00eb angazhohen mir\u00ebfilli n\u00eb politik\u00eb: si kandidate, si nxit\u00ebse t\u00eb politikave dhe si vendimmarr\u00ebse aktive. Q\u00eb kjo t\u00eb ndodh\u00eb, partit\u00eb politike duhet t\u00eb njohin vler\u00ebn e mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb lidershipit t\u00eb grave dhe t\u00eb krijojn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bp\u00ebr pjes\u00ebmarrjen e tyre kuptimplote, e jo simbolike: n\u00eb \u00e7do k\u00ebshill, n\u00eb \u00e7do komun\u00eb dhe n\u00eb \u00e7do vendim q\u00eb form\u00ebson jet\u00ebn e komunitetit.\u201d<\/p>\n<p>* 36% gra n\u00eb k\u00ebshillat komunal\u00eb<br \/>\n<strong>Burimi:<\/strong>\u00a0Raporte (2021\u20132023) nga Komisioni Shtet\u00ebror i Zgjedhjeve (KSHZ), IFES, dhe UN Women<\/p>\n<p>** N\u00eb disa rajone, p\u00ebrfaq\u00ebsimi bie n\u00ebn 25%<br \/>\n<strong>Burimi:<\/strong>\u00a0IFES Maqedoni,\u00a0<em>\u201c<\/em><em>Hart\u00ebzimi i P\u00ebrfaq\u00ebsimit t\u00eb Grave n\u00eb Nivelin Lokal\u201d<\/em>\u00a0(2023)<\/p>\n<p>https:\/\/youtu.be\/VChlox5MLoM?si=hl8Yva4zCJfU4OyL","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vet\u00ebqeverisja vendore \u00ebsht\u00eb niveli m\u00eb i af\u00ebrt i pushtetit me popullin. Nuk matet me fjalime madh\u00ebshtore, por me ndryshime t\u00eb mir\u00ebfillta, t\u00eb prekshme &#8211; rrug\u00eb t\u00eb asfaltuara, kopshte t\u00eb reja, transport publik t\u00eb sigurt dhe t\u00eb besuesh\u00ebm, trotuare t\u00eb qasshme dhe hap\u00ebsira publike t\u00eb ndri\u00e7uara mir\u00eb. K\u00ebto jan\u00eb vendimet q\u00eb e form\u00ebsojn\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":8020,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[258,250],"tags":[],"class_list":["post-8018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-258","category-political-parties"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8018"}],"collection":[{"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8018"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8024,"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8018\/revisions\/8024"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8020"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/electoralsupportprogramme.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}